"Қазақстанда аң мен құстың 300-ден астам түрі толық жойылуы мүмкін" мақалаға орай: ҚАЗАҚСТАН АУМАҒЫНДАҒЫ ҚЫЗЫЛ КІТАПҚА ЕНГЕН ЖАНУАРЛАР (ФОТО)
"Қазақстанда аң мен құстың 300-ден астам түрі толық жойылуы мүмкін" мақалаға орай: ҚАЗАҚСТАН АУМАҒЫНДАҒЫ ҚЫЗЫЛ КІТАПҚА ЕНГЕН ЖАНУАРЛАР (ФОТО)

Итаю (1-категория) – өте сирек кездесетін аң. Оңтүстік Үстірттің шағын ғана территориясында таралған. Ол жерде 15-20-дай ғана итаю мекендеуі мүмкін.

 

Шұбар күзен (3-категория) –Қазақстанның шөл және шөлейтті аудандарында кең тараған, бірақ барлық жерлерде саны өте аз. Кейбір құрғақшылық жылдары саны күрт өзгеріске ұшырап, мүлдем азайып кетеді.

 

Барыс (1-категория) – Қазақстандағы ең үлкен жабайы мысық. Тянь-Шань, Жоңғар Алатауы мен Алтайдың биік тауларында мекендейді. Саны 200-ден аспайды және жылдан жылға кемуде. Негізгі себептері – Қасақылық және таутекелер мен басқа жабайы тұяқтылардың санының кемуіне байланысты азық қорының азаюы.

 

Тянь-Шань қоңыр аюы (3-категория) – Тянь-Шань тауы мен Жоңғар Алатауында мекендейді. Ол жерлерде тиісінше 200 және 300-дей аю тіршілік етеді. Бұл аңға тиетін негізгі қауіп – адамның тікелей аулауы және таулы аудандарды игеру барысында оны мекендейтін жерлерінен ығыстыру.

 

Орта азия тас сусары (3-категория) – Тянь-Шань, Жоңғар Алатауы мен Алтайда тараған. Қасақылық әсерінен саны біртіндеп кемуде. Тас сусарды қорғау үшін көпшілік халық, әсіресе аңшылар, арасында кең көлемде үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу керек.

 

Орман сусары (3-категория) – Қазақстанда тек Жайық өзенінің жайылмаларындағы ормандарда мекендейді. Соңғы жылдары Солтүстік Қазақстанның ормандарында бірнеше рет кездескені белгілі. Санын шектеудің негізгі факторлары – аңшылық және азық қорының азаюы.

 

Европа қара күзені (1-категория) – Ертеде Жайық өзенінің алқабы мен Еділдің атырауында мекендеген. Америка су күзенін жерсіндіргеннен кейін қара күзен бұл жерлерде кездеспейтін болды. Қазақстанда оның толық жойылып кетуі де мүмкін.

 

Қабылан (1-категория) – Үстірт пен Қызылқұмды мекендеген, бүгінде бұл жерлерден жойылып кетуі де мүмкін. Өйткені, 70-жылдардың ортасынан бастап республика шеңберінде бұл жыртқыштың кездескені жайында анық деректер жоқ. Негізгі себеп – қабыланды және оның ең басты қорегі қарақұйрықтарды тікелей аулап, сандарын азайту.

 

Түркістан сілеусіні (3-категория) – Сілеусіннің сирек кездесетін түршесі. Қазақстанның тек оңтүстік және оңтүстік-шығысындағы таулы ормандарда мекендейді.

 

Қарақал (1-категория) – Үстіртте тараған, ертеде Қызылқұмда да мекендеген. Санының аздылығы сонша, түр жойылып кету жағдайында.

 

Қызыл қасқыр (1-категория) – Қазақстан территориясынан жойылып кетуі де ықтимал. Бұл жыртқышты 40 жылдан бері ол мекендеген жерлерден (Тянь-Шань мен Алтай таулары) кездескені жайында анық деректер жоқ.

 

Қарақұйрық (3-категория) – Ертеде шөлді аймақта көптеп кездескен, бірақ қасақылыққа байланысты оның саны 200 мыңнан (30-жылдары) 10 мыңға (70-жылдары) дейін кеміді және көп жерлерде ол кездеспейтін болды. Қазір Қазақстанда 30-50 мыңдай қарақұйрық бар.

 

Тоғай бұғысы (1-категория) – Жойылып бара жатқан Орта азиялық түрше. Ертеде Қазақстанда Сырдария мен Іле өзендерінің бойында мекендеген, бірақ 60-жылдардың ортасында толықтай жойылған. 1981-жылы Тәжікстаннан бірнеше бұғы әкелініп, Іле өзенінің сол жағалауындағы Қарашеңгел аңшылық шаруашылағына жіберілді.

 

Түрікмен құланы (1-категория) – Құланның бұл түршесі Үстіртте мекендеген, ал XX ғасырдаң 30-жылдары ол жерден жойылып кетті. Қазақстанның басқа шөлді аудандарында басқа түршесі – қазақстан құланы мекендеген, бірақ ол 30-жылдары біржола жойылды. 1953 жылы Түркменстаннан Арал теңізіндегі Барсакелмес аралына әкелінген құландар көбейіп, 1982 жылдан бастап Іле аңғарына, Бетпақдала мен Шығыс Каспий өңіріне жіберілді.

Ақшолпан НҰРДӘУЛЕТАқшолпан НҰРДӘУЛЕТ
10 лет назад 15578
0 комментариев
О блоге